Gdzieś w połowie tego roku, prawdopodobnie w wakacje, przeżywałam porządny kryzys czytelniczy. Nie chodzi o to, że czytałam mało, ale miałam nieprzyjemne wrażenie, że żadna z lektur nie satysfakcjonuje mnie absolutnie w 100%. Chciałam żeby coś mnie zachwyciło, nawet jeśli w konsekwencji miałoby mi to zafundować chwilowego kaca książkowego. Prosiłam Was nawet o pomoc na fanpage’u, żebyście polecili mi coś co Was w sobie rozkochało. Dobrze jest mieć ten okres za sobą. W trakcie trzech miesięcy jesieni - września, października i listopada - udało mi się przeczytać 34 pozycje. Owszem, natrafiłam na kilka tytułów, które mnie rozczarowały, ale za to pojawiły się też historie, które całkowicie mi to zrekompensowały. I wybór najlepszej piątki był naprawdę trudny. Ale w końcu się udało. 

Osobliwe i cudowne przypadki Avy Lavender, Leslye Walton

Przyznaję to ze wstydem, ale, pomimo mojej ekscytacji polską premierą i tym że zażyczyłam sobie ów tytuł na świąteczny prezent, byłam niemal przekonana, że debiut Leslye Walton nie jest czymś co może mnie zachwycić. Gdybym zawsze miała się mylić w tak przyjemny sposób, mogłabym to jednak robić znacznie częściej. „Osobliwe i cudowne przypadki Avy Lavender” okazały się dla mnie bowiem jedną z najlepszych pozycji tego roku, a już zdecydowanie - najlepszą lekturą jesieni. Trudno przybliżyć tak naprawdę fabułę debiutu Leslye Walton - z jednej strony jest to opowieść o Avie Lavender, z drugiej autorka nie skupia się jedynie na jej postaci lecz opowiada o kilku pokoleniach rodziny dziewczyny - łatwo go za to scharakteryzować bo robi to za nas już sam tytuł. Jest osobliwie. I cudownie. To opowieść przepełniona emocjami - o poszukiwaniu miłości, o rozczarowaniu, o ludzkim okrucieństwie i o akceptacji - a kategoryzowanie jej jako Young Adult wydaje mi się najzwyczajniej w świecie krzywdzące. Cud, miód i orzeszki. 

Amerykaana, Chimamanda Ngozi Adichie

W przeciwieństwie do powieści Leslye Walton, spodziewałam się tego, że Chimamanda Ngozi Adichie poruszy we mnie jakieś najczulsze struny i zmusi do refleksji. Ale „Amerykaana” i tak zdołała mnie zaskoczyć, głównie tym jak inna jest od debiutu autorki, a mimo to równie dobra. Chimamanda Ngozi Adichie pisze o tym co rozumie i widać to w jej powieściach - autentyczność. „Amerykaana” to powieść poruszająca problematykę rasizmu, głównie w Stanach Zjednoczonych, ale ma też dużo bardziej uniwersalną stronę - mówi o poszukiwaniu swojego miejsca, o przesuwaniu granic i o tym jak ciężko nam czasami zrozumieć czym jest tak naprawdę nasze szczęście. Owszem, to opasłe tomiszcze, ale nie dawajcie się temu zniechęcić. Chimamanda Ngozi Adichie niezmiennie zachwyca. 

Muza, Jessie Burton

Czekałam na „Muzę” z niecierpliwością, mimo że tak naprawdę nie wiedziałam o czym opowiada i czy jest to “mój kawałek literatury”. Był. Nowa powieść Jessie Burton różni się od debiutu autorki i raczej nie byłabym w stanie wskazać, który z tych tytułów ujął mnie bardziej, ale przecież nie o to chodzi. W trakcie lektury widać progres jaki wykonała autorka - umiejętnie przeplata ze sobą dwa wątki rozgrywające się w zupełnie innych realiach, a każdy z nich jest równie zajmujący dla czytelnika. To powieść o miłości, rasizmie, podążaniu za swoją pasją, ale chyba przede wszystkim o sztuce - procesie tworzenia i potrzebie samodoskonalenia artysty. Zdecydowanie jest to też jedna z najpiękniej wydanych książek tego roku co teraz, gdy trafił w moje ręce egzemplarz finalny, mogę wreszcie potwierdzić. Ale to taka dodatkowa wisienka na torcie. 

Słowik, Kristin Hannah

Mam wrażenie, że jestem bardzo przewidywalna w tym zestawieniu i że w gruncie rzeczy mogliście sami dokładnie przewidzieć jakie tytuły w nim zamieszczę. I tak nie mogłam przecież nie wspomnieć o „Słowiku”, prawda? Kilka powieści osadzonych na tle II wojny światowej mnie w tym roku rozczarowało, ale pozycja Kristin Hannah zdecydowanie sprostała oczekiwaniom. Mimo że autorka bardzo łatwo mogła wpaść w pułapkę schematyczności i kilka z nich wplątało się do fabuły, jest w „Słowiku” coś ujmującego i wyjątkowego. To historia o miłości, ale tej siostrzanej; wielkiej odwadze i poświęceniu; i o różnych odmianach  heroizmu. Samo zakończenie ma w sobie trochę zbyt dużo cukru co z perspektywy czasu razi jeszcze bardziej, ale równocześnie nie niszczy dobrego wrażenia.  

Przewieszenie, Remigiusz Mróz

Sporo osób zachwyca się ostatnio „Behawiorystą”, ale ja jestem jeszcze na wcześniejszym etapie Mrozowego szaleństwa. Owszem, były pozycje lepsze od „Przewieszenia”, choćby „Szklany klosz”, ale to właśnie lektura powieści Remigiusza Mroza mnie najbardziej zaskoczyła. Nie byłam zachwycona pierwszym tomem trylogii o Forscie, ale drugi zdecydowanie przewyższył go poziomem. Jest w nim mniej rozmachu i sensacji i właśnie to ujęło mnie najbardziej. To plus przewijający się gdzieś w tle Kraków, Zakopane i polskie Tatry. Mówcie co chcecie, ale Mróz potrafi trzymać w niepewności i zwalić z czytelnika z nóg. Jak widzieliście już w TBR-ze, zabieram się niedługo za „Trawers” i naprawdę nie mogę się doczekać.

Koniecznie pochwalcie się co Was zachwyciło jesienią. Może wśród tytułów znajdę inspirację do swoich czytelniczych planów. 

Czekanie na nową powieść autora, który zaskarbił już sympatię czytelnika bywa stresujące. Owszem, jest to okres przepełniony ekscytacją na kolejne spotkanie z jego twórczością, ale z drugiej strony trudno zapanować nad zdenerwowaniem czy dany tytuł spełni wszystkie oczekiwania. Nowa powieść autorstwa Jessie Burton, czyli „Muza” właśnie, nie była w tej kwestii wyjątkiem. Pomimo obaw zabrałam się jednak za lekturę jeszcze tego samego dnia, w którym otrzymałam od wydawnictwa tajemniczą paczkę. 

Odelle Bastien, czarnoskóra imigrantka z Trynidadu, poszukuje w Londynie lepszego życia. Jest utalentowaną i ambitną pisarką, ale w ksenofobicznym mieście ciężko jej znaleźć wymarzone zajęcie. W końcu zostaje zatrudniona jako stenotypistka a na skutek zbiegu okoliczności trafia na niesamowity obraz, który prawdopodobnie wyszedł spod pędzla młodego hiszpańskiego artysty z lat 30 XX wieku. Dzieło to wiąże się z niesamowitą historią rodziny Schlossów - Harolda, Żyda z Wiednia będącego marszandem sztuki, jego pięknej żony Sary i utalentowanej córki Oliwii. 

Jessie Burton po raz kolejny zachwyca - pomimo że „Muza” jest zaledwie drugą powieścią w jej dorobku, przebija w niej niesamowita dojrzałość i talent angielskiej autorki i aż strach pomyśleć o tym jak dalej potoczy się jej literacka kariera. Pisarka z niezwykłą precyzją nakreśla realia ówczesnych czasów - zarówno Londynu w latach 60 XX wieku (skupiając się zwłaszcza na ksenofobii społeczeństwa i trudnościach jakie piętrzyły się przed czarnoskórymi obywatelami), jak i Hiszpanii w latach 30 XX wieku (wplatając tym samym do historii wątek hiszpańskiej wojny domowej). 

„Muza” porusza niezwykle szeroki wachlarz tematów, ale w trakcie lektury nawet przez moment nie towarzyszyło mi poczucie przesytu a każdy z nich wydawał się rozwinięty w satysfakcjonujący sposób. Pomijając problematykę związaną z czasem w jakim rozgrywały się wydarzenia, Jessie Burton poświęca sporo uwagi sztuce i jej tworzeniu. Oba wątki przybliżają nam postacie wielkich artystek - Odelle, która zajmowała się słowem pisanym i Oliwię, która przenosiła swoje uczucia na płótno - i autorce udało się przemknąć w fabule związane z ich twórczością problemy - kwestie samodoskonalenia, poczucia zadowolenia z własnych dzieł czy poszukiwania inspiracji do ich tworzenia. 

Jessie Burton dojrzała jako autorka. Widać to w jej warsztacie i lekkości z jaką opowiada ów historię; w konstrukcji powieści i naturalności z jaką poszczególne wątki łączą się ze sobą; a także w kreacji bohaterów i przestawienie łączących ich relacji. W tym ostatnim zakresie pozytywnie wyróżnia się zwłaszcza wątek rodziny Schlossów. Jessie Burton udaje się doskonale oddać skomplikowane relacje łączące poszczególnych członków rodziny a także ich zaskakującą bliskość z rodzeństwem Robles. 

„Muza” to zachwycająca powieść, która potwierdza ogromny talent literacki Jessie Burton. Wielowymiarowa historia o byciu artystą, poszukiwaniu szczęścia i nieodwzajemnionych uczuciach angażuje czytelnika niemal od pierwszej strony i doprawdy trudno odłożyć ją na bok. Czy jest to opowieść lepsza od „Miniaturzystki”? Nie wiem. Osobiście postawiłabym je na równi pod względem fabularnym, ale widać, że Jessie Burton udoskonaliła swój warsztat. Zdecydowanie powinniście sięgnąć po „Muzę”. Polecam, polecam, polecam. 

Za lekturę dziękuję wydawnictwu Literackiemu

„Muza” Jessie Burton; wydawnictwo Literackie; Kraków 2016 ★★★★★

Powieści osadzone w przeszłości, nawet jeśli niepowiązane ściśle z jakimś ważnym wydarzeniem historycznym, posiadają swój własny, niepowtarzalny klimat. Jest coś fascynującego w tej dawnej atmosferze - długich sukni i szarmanckich dżentelmenów; i tak naprawdę czasami prócz wyraźnego nakreślenia owej  rzeczywistości, [powieści] nie potrzeba już dużo więcej by zachwycić miłośników gatunku. Jessie Burton, autorka "Miniaturzystki", oferuje jednak swoim czytelnikom znacznie więcej. Ciekawy koncept, zrealizowany z pełnym sukcesem, zdecydowanie wyróżnia powieść autorki na tle innych tytułów.   

Osiemnastoletnia Petronella Oortman, świeżo poślubiona małżonka amsterdamskiego kupca, zjawia się pewnego październikowego dnia przed drzwiami do swojego nowego domu. Wbrew swym oczekiwaniom, nie zostaje jednak powitana przez małżonka. Johannes Brandt odbywa właśnie jedną  ze swych zawodowych  podróży, a jedyną osobą, która oczekuje Nelli jest jego stanowcza i raczej chłodna siostra Marin. Jednak nawet i po powrocie małżonka, relacje między nimi pozostają dziwnie oziębłe i formalne. Przyuczona do roli żony Nella jest zdezorientowana tym, że została odsunięta na dalszy tor. Mimo swej pozycji, to Marin sprawuje piecze nad domem i to jej rozkazów wysłuchują służący - Cornelia i ciemnoskóry Otto. Niejaką pociechą dla kobiety nieoczekiwanie staje się ślubny podarunek od Johannesa - miniaturowa replika rezydencji. Nella zatrudnia miniaturzystę - rzemieślnika, który zapełni "domek" meblami. Tyle, że ten nie trzyma się otrzymywanych zamówień. Zaskoczona Nella odkrywa, że miniaturowe figury ostrzegają przed nieuchronnymi wydarzeniami z przyszłości. Wydarzeniami, które zmuszą Petronellę do całkowitego zrewidowania jej poglądów.

"Miniaturzystka" to powieść, która zwraca uwagę głównie dzięki ciekawemu pomysłowi na fabułę, ale, koniec końców, to nie on stanowi jej największą zaletę. Jessie Burton zachwyca swoją skrupulatnością w stosunku do szczegółów i wiernością względem faktów historycznych. Autorka stara się wiernie odwzorować atmosferę miasta, wystroje wnętrz, ubiory czy nazwy kupieckich spółek akcyjnych. Co ciekawsze jednak, przy tworzeniu swej historii, Jessie Burton opiera się na faktycznych postaciach. Bo w XVII-wiecznym Amsterdamie naprawdę żyła Petronella Oortman - żona kupca Johannesa Brandta i właścicielka niezwykłego domku (znajdującego się obecnie w Rejksmuseum)

Fanatycy historii z pewnością będą zachwyceni faktem, że Jessie Burton wzbogaciła swoją powieść o słowniczek, a także dwa ciekawe aneksy - porównanie zarobków  pod koniec XVII wieku w Amsterdamie i przykładowe wydatki domowe zamożnego Amsterdamczyka w tamtym okresie. Owszem, nie wpływa to w żaden sposób na jakoś owego tytułu, ale stanowi taki dodatkowy "smaczek" dla czytelnika. No i oczywiście po raz kolejny podkreśla skrupulatne przygotowanie autorki.

Jeżeli zaś chodzi o samą fabułę, osią całej opowieści stanowi wątek tajemniczej miniaturzystki, ale w tle rozgrywa się wiele innych, fascynujących historii. Przede wszystkim, obserwujemy przemianę jaka zachodzi w głównej bohaterce. Petronella, doświadczona przez ciężkie doświadczenia, zmienia się z wystraszonej "pensjonarki", w potrafiącą zawalczyć o swoje racje kobietę. Jeżeli jednak szukacie w "Miniaturzystce" porywającego romansu, możecie z góry nastawić się na rozczarowanie. Jessie Burton nie zapomina o miłości, ale ukazuje ją niejako zgodnie z ówczesnymi realiami. Mówi o małżeństwach z rozsądku, o poszukiwaniu uczucia u ludzi niższego stanu - bez perspektyw i o tym jakie te źle ulokowane uczucia mogą mieć niekiedy tragiczne konsekwencje.

Jessie Burton posługuje się w swojej powieści raczej prostym językiem. Zdania są z reguły krótkie i pozbawione zbędnych "upiększeń". A sama historia przedstawiona zostaje w czasie teraźniejszym. Tyle, że owa prostota wcale nie sprawia, że "Miniaturzystka" traci na wartości. Wręcz przeciwnie, dzięki niej całość czyta się szybko, niepostrzeżenie przewracając kolejne strony - aż do finału.

"Miniaturzystka" Jessie Burton to tytuł, który powinien zwrócić uwagę każdego wielbiciela gatunku, a także tych osób, które po prostu lubią powieści o niebanalnej fabule. Autorka kreśli przejmujący, żywy obraz ówczesnych realiów; mówi o tym jak ciężko wówczas było odnaleźć szczęście i jak ogromny wpływ na mentalność ludzką miała religia. A całość czyni jeszcze bardziej interesującą przez wplecenie wątku tajemniczej miniaturzystki. Dawno nie miałam okazji czytać czegoś podobnego. Pozostaje mi żywić nadzieje, że kolejne powieści Jessie Burton dosięgną tak wysoko postawionej poprzeczce. Was zachęcam do lektury "Miniaturzystki" - mam dziwne przeczucie, że się nie zawiedziecie.