JP Delaney wywołał w zeszłym roku swoją powieścią - „Lokatorką” spore zamieszanie i to zarówno wśród wielbicieli gatunku, jak i osób które thrillery czytają sporadycznie. a choć sama nie podzielałam entuzjazmu większości książkoholików - - przeszkadzało mi zwłaszcza mocne oderwanie fabuły od rzeczywistości - byłam wystarczająco usatysfakcjonowana by dać autorowi jeszcze jedną szansę. Nie ukrywam, że zaintrygowały mnie sprzeczne opinie innych czytelników - „W żywe oczy” jednych zachwyca a innych odrzuca do tego stopnia, że decydują się na nieskończenie lektury. I jak to często bywa, jestem w stanie w pewnym zakresie każdą ze stron.

Claire marzy o wielkiej, aktorskiej karierze, ale brak zielonej karty sprawia, że zmuszona jest spełniać się zawodowo w inny sposób. Kobieta zarabia na życie jako tzw. testerka wierności dla firmy prawniczej - ma demaskować niewiernych małżonków i dostarczać dowodów ich zdrady. Patrick Fogler różni się jednak od typowych „klientów” Claire. Zresztą, samo zlecenie ma w sobie coś nieco tajemniczego i niepokojącego.Sprawa komplikuje się jeszcze bardziej, gdy w hotelowym pokoju znalezione zostają zwłoki żony Patricka. Claire musi wcielić się w jedną z najtrudniejszych ról w swoim życiu.

JP Delaney potrafi tworzyć fascynujące i niesamowicie wciągające historie. Podobnie jak „Lokatorka”, tak i „W żywe oczy” ma w sobie coś takiego, co sprawia, że czytelnik od pierwszych stron czuje się wessany w historie. Sam koncept fabularny i przybliżenie „zawodu” testerki wierności jest fascynujący, nawet jeśli dosyć mocno „nagina naszą rzeczywistość” - istnieje raczej znikome prawdopodobieństwo by w prawdziwym życiu, policja zawierzyła powodzenie śledztwa w rękach podrzędnej aktorki czy jakiegokolwiek cywila. JP Delaney porywa, zaskakuje i tworzy taką duszną, niepokojącą atmosferę m. in. przez nawiązania do poezji Baudelaire’a. Nie dziwi mnie to, że może w ten sposób kogoś zachwycać.

Problem polega jednak na tym, że autor na tym nie poprzestaje - coraz bardziej zapętla fabułę i czyni ją jeszcze bardziej absurdalną. To prawda, następuje pewien plot twist, którego nie przewidziałam, ale od tego punktu powieść niejako się rozsypuje. Fragment powieści tuż po tym zwrocie akcji różni się charakterem, klimatem, a nawet tempem. I część mnie zastanawia się czy jest to „sekcja”, w której autor wprowadził najwięcej zmian - nie wiem czy wiecie, ale „W żywe oczy” zostało pierwotnie wydane w innej formie; po sukcesie „Lokatorki” (jakiś 17 latach od wydania oryginału) JP Delaney napisał jednak historię na nowo, zmieniając pewne elementy w tym (podobno) zakończenie.

Mam mieszane uczucia odnośnie tej historii, bo dostrzegałam w niej ogromny potencjał, a i sam początek sporo obiecywał. Jeżeli chodzi o zakończenie, w moim odczuciu ma ono nieco zbyt filmowy, absurdalny charakter. Na dodatek nie do końca odpowiada mi to, że JP Delaney zbudował cały efekt zaskoczenia na figurze narratora, któremu nie możemy do końca ufać, bo tym samym powielił „narzędzie” użyte w „Lokatorce”. No i niestety nie rozumiem koncepcji przedstawienia niektórych dialogów w formie scenariusza filmowego/dramatu - jest to pewne nawiązanie do „wykształcenia” Claire i coś co wyróżnia „W żywe oczy” na tle innych thrillerów, ale zabrakło konsekwencji, albo wytłumaczenia dlaczego inne partie dialogowe mają tradycyjną formę.

To nie jest najgorszy thriller jaki czytałam i rozumiem, że może się on podobać; sama zresztą początkowo byłam zachwycona lekturą. Ale w moim odczuciu JP Delaney nie obronił po prostu swojego pomysłu do końca. Sprawdza się jako lektura na dwa, trzy wieczory i nie zniechęcam Was do zapoznania się z nim. Ale daleka jestem od opinii, że to najlepszy tytuł w swoim gatunku tego roku.

W żywe oczy, JP Delaney; tłum. Anna Gralak; wydawnictwo Otwarte; Kraków 2018 ★★★☆☆

A za możliwość lektury dziękuję wydawnictwu Otwarte

Przy takiej ilości interesujących nowości i zapowiedzi, rzadko zdarza mi się odwiedzać na nowo znane historie. Relektura w moim przypadku jest procesem występującym sporadycznie, zazwyczaj wówczas gdy potrzebuję odświeżyć swoją pamięć jeśli chodzi o wydarzenia z poprzednich tomów serii. Ale i od tej reguły są wyjątki. I tak wznowienie powieści „Dom w Riverton" zmotywowało mnie do tego by po dobrych kilku latach wrócić do tej historii. Co było o tyle stresujące, że za pierwszym razem Kate Morton absolutnie rozkochała mnie w swojej opowieści i obawiałam się, ze nie będzie w stanie odtworzyć we mnie tamtych emocji. Myliłam się.

Latem 1924 roku nad brzegiem jeziora sąsiadującego z rezydencją w Riverton dochodzi do tragedii. Młody poeta - Robbie Hunter odbiera sobie życie. Chociaż świadkiem tragedii były dwie, mieszkające w rezydencji siostry - Hannah i Emmeline, jej okoliczności pozostają niejasne. Sprawa śmierci poety na nowo budzi zainteresowanie, kiedy młoda kobieta Ursula związana więzami krwi z dawnymi właścicielami posiadłości w Riverton zaczyna pracę nad filmem o wydarzeniach z 1924 roku. Grace Bradley, starsza, dostojna kobieta, która w sowim życiu przebyła niesamowicie długą drogę - od służącej, do dyplomowanej pani archeolog, a która obecnie zamieszkuje w domu opieki ,jako jedyna żyjąca osoba choćby pośrednio biorąca udział w zdarzeniach tamtego lata, ma pomóc reżyserce w odtworzeniu jego okoliczności.

Jeżeli czytaliście jakąkolwiek powieść autorstwa Kate Morton prawdopodobnie wiecie, że autorka często przeplata w swoich historiach wątki z przeszłości, z tymi rozgrywającymi się współcześnie. Nie jest to jednak konwencja zbliżona do tj z książek chociażby Lucindy Riley. Ciężar fabularny ewidentnie spoczywa na wydarzeniach "wtedy", czyli początkach XX wieku, a sama narracja momentami zbliżona jest do tej znanej z filmu Jamesa Camerona „Titanica", gdzie starsza kobieta na skutek pewnych działań (tam poszukiwania naszyjnika we wraku statku, tu - pracy nad filmem o samobójstwie w Riverton) zostaje na nowo wrzucona w wir wspomnień ze swojej przeszłości. 

Zdecydowanie jednym z najmocniejszych atutów powieści Kate Morton „Domu w Riverton" jest nieoczywisty wybór narratorki - po pierwsze, Grace nie jest bowiem bezpośrednim uczestnikiem wszystkich wydarzeń; a po drugie, jako osoba ze służby nie znajduje się na uprzywilejowanej pozycji. Ta pojedyncza decyzja, pozornie nieznacząca, nadaje powieści osobliwego i unikalnego charakteru. Opowieść o siostrach Hartford i poecie Robbiem Hunterze zyskuje pewien pierwiastek tragizmu - wówczas gdy obserwujemy ją niejako z boku i zyskujemy wgląd do poszczególnych drobnych fragmentów, które nieubłaganie prowadzą bohaterów do tragicznego finału. Nie wspominając już o tym, że zyskujemy wgląd na upadek życia arystokracji z perspektywy służby.

„Dom w Riverton" nie jest powieścią naładowaną akcją i przepełnioną fabularnymi twistami. Pomimo dramatów rozgrywających się w życiu bohaterów - i wcale nie chodzi mi wyłącznie o samobójstwo Huntera (zwłaszcza, ze, brew pozorom, nie jest on nawet pierwszoplanową postacią) - wydarzenia płyną powoli. Kate Morton pisze z niezwykłą subtelnością; o stracie bliskich, zasadach rządzących życiem arystokracji (zwłaszcza jeśli mowa o pozycję kobiet), ogromnych poświęceniach, nieszczęśliwych małżeństwach i pewnych zmianach w psychice mężczyzn, którzy wrócili do domów po I wojnie światowej. Sporo informacji zyskujemy niejako między wierszami, wówczas gdy zwracamy uwagę na detale; a tym co popycha fabułę do przodu jest niemal dusząca atmosfera tajemnic.

Ciężko sprostać oczekiwaniom, których źródłem są lata idealizowanych wspomnień o lekturze, a fakt, że „Domowi w Riverton" się to udało powinien stanowić najlepszą rekomendację. Powieść Kate Morton to chwytająca za serce historia o ludzkim dramacie i skrywanej przez lata niszczącej od środka tajemnicy, w której dodatkowo w tle możemy przyjrzeć się upadkowi angielskiej arystokracji. Moje uwielbienie do tej powieści pozbawia mnie niejako obiektywizmu, ale jeśli przepadacie za historiami osadzonymi na początku XX wieku, skupionymi wokół rodzinnych sekretów, nie powinniście czuć rozczarowania lekturą. 

Za możliwość lektury dziękuję wydawnictwo Albatros

„Dom w Riverton” Kate Morton; tłum. Anna Gralak; wydawnictwo Albatros; Warszawa 2018 ★★★★★

Nie byłam jedną z tych osób, ktôre z entuzjazmem przywitały wiadomość o polskiej premierze „Diaboliki” zaledwie kilka miesięcy po tej zagranicznej. Owszem, byłam zaintrygowana tytułem, który wywołał tyle - nie zawsze pozytywnych - emocji, ale gdzieś podskórnie czułam, że nie do końca są to moje klimaty. Moje nastawienie zmieniło po pierwszych przedpremierowych opiniach polskich czytelników - dałam się poddać ogólnej fali podekscytowania i kiedy tylko otrzymałam propozycję lektury, nie wahałam się dwa razy. I bardzo dobrze. 

Diaboliki są śmiertelnie niebezpieczne - lojalne tylko jednej osobie, swojemu właścicielowi, gotowe są na wszystko byle tylko zapewnić mi bezpieczeństwo, nawet jeśli musiałyby poświęcić własne życie. Kiedy zapanowania nad diabolikami zaczyna wymykać się spod kontroli, cesarz wydaje rozkaz ich zgładzenia. Ale Nemezis nie umiera. Na skutek fortelu opiekunka córki senatora wciąż pozostaje u jej boku, a kiedy cesarz wzywa Sydonię do Chryzantemum, rozpoczyna szkolenie aby wypełnić kolejne zadanie. Nemezis ma wcielić się w rolę córki senatora zająć miejsce Donii na dworze cesarza. 

„Diabolika” nie jest wolna od wpływu innych powieści Young Adult, ale równocześnie wyraźnie wyróżnia się na tle swojego gatunku. Świat wykreowany przez S. J. Kincaid, ale także nowe gatunki - jak choćby tytułowa Diabolika - stanowią najmocniejszą stronę powieści autorki. Jak na historię science fiction przystało, fabuła rozgrywa się w przestrzeni kosmicznej, ale wyraźnie możemy dostrzec inspiracje starożytnymi cywilizacjami - zwłaszcza rzymską i poczuć ich klimat. Owszem, świat wykreowany przez S. J. Kincaid początkowo wydaje się nieco przytłaczający, ale wrażenie to mija wraz z rozwojem fabuły. 

Powieść S. J. Kincaid charakteryzuje spora doza brutalności - i sprzyjają temu zarówno krwawe rządy cesarskie jak i natura głównej bohaterki. Równocześnie jednak siła fizyczna nie jest jednym aspektem historii - dużą rolę odgrywają tutaj zarówno strategie polityczne jak i manipulatorskie umiejętności bohaterów. S. J. Kincaid próbuje zaskoczyć swoich czytelników, a choć niektóre twisty fabularne są możliwe do przewidzenia, pewne rozwiązania rzeczywiście okazują się zaskakujące. 

Grono bohaterów, których poznajemy bliżej zostało dosyć ograniczone, ale najważniejsi z nich budzą przynajmniej zainteresowanie czytelnika. Pomijając Sydonię, która została przez S. J. Kincaid zdecydowanie za bardzo wyidealizowana, nie ma bohaterów nieskalanych z moralnego punktu widzenia. Nawet bohaterzy, którzy teoretycznie stoją “po właściwej stronie” dokonują błędnych wyborów i dopuszczają się rzeczy - by użyć eufemizmu - niewłaściwych. Sam wątek miłosny, chociaż stosunkowo łatwy do przewidzenia i niestety nie pozbawiony pewnych scen cliché,  fascynuje tym, że przypomina nieco tykającą bombę. Obie ze stron dokonały pewnych niedopuszczalnych w naszym świecie czynów, a ich brak emocjonalnej stabilności i skłonność do impulsywnych, irracjonalnych wyborów może obrać ciekawy kierunek w kolejnych tomach. 

„Diabolika” to powieść młodzieżowa, która inspiruje się innymi tytułami, ale równocześnie wprowadza coś nowego do gatunku YA. A chociaż początkowo miałam pewne problemy by wczuć się w opowiadaną historię, chyba już wiem co zachwyciło czytelników. „Diabolika” to intrygujące połączenie science fiction i starożytnych inspiracji; brutalności i umysłowych gierek; żądzy władzy i przywiązania. Zdecydowanie nie jest to historia, która trafi do każdego czytelnika, ale i trudno tego oczekiwać. Mnie S. J. Kincaid przekonała i czekam z niecierpliwością na kolejny krok z jej strony. 

„Diabolika” S. J. Kincaid; wydawnictwo Moondrive (Otwarte); Kraków 2017 ★★★★

Za możliwość lektury dziękuję wydawnictwu Moondrive

Od czasu do czasu przeglądam zagraniczny booktube w nadziei, że znajdę jakąś pozycję, która a) nie jest zbyt popularna czy zachwalana i b) nie wpisuje się w nurt powieści Young Adult ani New Adult. W taki sposób natrafiłam choćby na uwielbiany przeze mnie "Fioletowy hibiskus" czy "Skazaną" (którą co prawda zakupiłam, ale jakoś nadal nie zabrałam się do lektury), i tak też zdecydowałam się na lekturę "Wieku cudów". Trochę zdziwił mnie fakt, że ów tytuł już dwukrotnie został wydany w Polsce a do tej pory jakoś nie zetknęłam się z opiniami na jego temat, ale to tylko zmotywowało mnie do lektury - liczyłam na to, że wynajdę dla Was coś niesamowitego. Ale nie do końca tak było.

Początkowo zmiany są bardzo subtelne, prawie niezauważalne, ale wkrótce nie da się już ich ignorować. Następuje spowolnienie, dzień i noc stają się coraz dłuższe i postrzeganie doby w tych samych kategoriach wydaje się całkowicie bezcelowe. Część społeczeństwa postępuje zgodnie z zaleceniami rządu, pozostali porzucają dotychczasowe życie i formułują się w specyficzne grupy. Początkowo "spowolnienie" wydaje się oddziaływać tylko na zwierzęta, zwłaszcza ptaki, ale wkrótce i ludzie odczuwają jego negatywne działanie. A gdzieś w tle owych przemian  rozgrywa się normalne życie takie jak to Julii - odrobinę samotnej, skrywającej sekret nastolatki, która po raz pierwszy w życiu się zakochuje.

"Wiek cudów" jest kolejną historią, która wydaje się przekłamana jeśli patrzymy na nią z perspektywy okładkowego opisu. Przed lekturą zapoznałam się z blurbem wznowionej w 2016 edycji i spodziewałam się jakiejś wielkiej, romantycznej opowieści, rozgrywającej się w obliczu końca świata. Tymczasem debiut Karen Thomspon Walker  opowiada zupełnie inną historię. Chociaż bez wątpienia mamy do czynienia z powieścią post-apokaliptyczną, fabuła nie obfituje w wartką akcje czy też nagłe zwroty. Wręcz przeciwnie - jej tempo jest niespieszne a zwolennicy akcji mogą wręcz odczuwać chwilowe znużenie.

Karen Thompson Walekr ma zupełnie inną koncepcję zbliżającej się apokalipsy.  Objawiającej się bardzo subtelnymi zmianami, które na pierwszy rzut oka wydają się niemal błahe i niezwykle powolnej, a przy tym przerażającej tym, że wydaje się ona nieunikniona. I nawet jeśli momentami chciałam żeby wydarzyło się coś więcej i wyczekiwałam jakiegoś punktu kulminacyjnego, murze przyznać, że owa wizja świata wyjątkowo we mnie trafiła. Może dlatego, ze wydawała się tak bliska temu co znamy i przez to wydawała się o wiele bardziej prawdopodobna.

Pomijając ową post-apokaliptyczną wizję, debiut Karen Thompson Walker to jednak przede wszystkim napisana pięknym językiem opowieść o dojrzewaniu. Ze względu na specyficzne tempo nie zaryzykowałabym stwierdzeniem, że jest to powieść, która trafi do młodzieży. Trzeba jednak oddać autorce, że z problematyką dojrzewania radzi sobie lepiej niż niejeden pisarz Young Adult. Karen Thompson Walker udaje się oddać poczucie osamotnienia i niezrozumienia Julii a także jej silną potrzebę by znaleźć kogoś w kim miałaby oparcie - czy to przyjaciela, czy wreszcie miłość.

"Wiek cudów" bez wątpienia nie jest złym debiutem. Karen Thomspon walker tworzy jednak powieść, której trudno znaleźć adekwatnego odbiorcę - czy to z powodu powolnego, niespiesznego tempa czy problematyki bliskiej nastolatkom. Osobiście odnalazłam w tej subtelnej, melancholijnej powieści coś ujmującego a z drugiej strony oczekiwałam od niej czegoś zupełnie innego i być może nie byłam w nastroju na tego typu historię. Jeśli zdecydujecie się na lekturę, miejcie na uwadze, że opis bardzo przekłamuje rzeczywistość.

"Wiek cudów" Karen Thomspon Walker; wydawnictwo Znak; Kraków 2012 ★★★½

Przyznam się do tego raz i nie będę już wracać do tematu - watpię, że sięgnęłabym po "Wołanie kukułki" czy którykolwiek tom z serii o Comoranie Strike'u gdyby autorką nie była J. K. Rowling. Mimo źe przepadam za kryminałami, na rynku wydawniczym jest ich obecnie tak dużo, że naprawdę nie sądzę żebym zdecydowała akurat na ten gdzie główną rolę odgrywa weteran wojenny trudniący się aktualnie zawodem prywatnego detektywa. Powiem więcej, wydaje mi się, że nie byłabym w tej sytuacji odosobniona, bo dla wielu czytelników to właśnie nazwisko Rowling podziałało jako punkt zapalny do lektury.  A szkoda bo zarówno poprzednie tomy jak i "Żniwa zła" właśnie bronią się same.

Robin spełnia swoje marzenia. Po tym jak przysłużyła się swojemu szefowi w  poprzednich śledztwach oraz po ukończeniu kursu dla detektywów, nareszcie czuje że Cormoran zaczyna ją traktować jak partnera a nie sekretarkę. Względny spokój i porządek w agencji burzy jedna tajemnicza przesyłka zaadresowana do Robin. Ku przerażeniu kobiety wcale nie zawiera ona oczekiwanych aparatów jednorazowych dla gości weselnych, lecz obciętą, ludzką nogę. Wszystko wskazuje na to, że tajemniczy kurier powiązany jest z przeszłością Strike'a. Prywatny detektyw ma tak naprawdę trzech głównych podejrzanych, zdolnych do podobnego działania a kiedy policja obiera fałszywy, w jego mniemaniu, trop, postanawia rozpocząć własne śledztwo.

Jeśli porównać "Żniwa zła" do "Wołania kukułki" widać jakà drogę pokonała J. K. Rowling jako Robert Galbraith. Nie ukrywam, że od pierwszego tomu żywiłam sympatię do duetu Cormoran&Robin, ale mimo wszystko dostrzegam że z każdym tomem Rowling radzi sobie coraz lepiej jako autorka kryminałów. Chociaż momentami "Żniwa zła" wciąż posiadają pewne "dłużyzny" -opisy skupiające się nie tyle na akcji ile na przybliżeniu nam postaci - jest ich zdecydowanie mniej. Poza tym, świadomość tego jak blisko znajduje się niebezpieczeństwo - którą zyskujemy przez wprowadzenie co jakiś czas do historii perspektywy naszego szaleńca - sprawia, że w trakcie lektury nieustannie towarzyszy nam napięcie i przyjemna ekscytacja.

"Żniwa zła" zdecydowanie podążyły torem zapoczątkowanym przez "Jedwabnika". Trzeci tom skupiający się wokół losów Cormorana Strike'a i jego partnerki Robin należy do grona kryminałów dosyć brutalnych i obrazowych. Autorka kilkakrotnie przybliża nam szczegółowe i, cóż, po prostu ohydne efekty dokonanych zbrodni, więc lektura nie jest raczej wskazana dla osób przeczulonych na tym punkcie. To jednak nie jedyny zabieg kontynuowany z poprzedniego tomu. "Żniwa zła" stawiają kolejny krok w zmianie relacji między bohaterami. J. K. Rowling czy jak kto woli Robert Galbraith powoli zaznacza w jakim kierunku zmierza znajomość owej dwójki i że w obecnym punkcie nie jest już ona tak formalna i obojętna jak w "Wołaniu kukułki".

To kluczowy tom dla bohaterów i tego w jaki sposób mamy postrzegać ich my - czytelnicy. Po dwóch tomach możnaby przypuszczać, że znamy ich przynajmniej w zadowalający sposób, ale "Żniwa zła" zmuszają nas do zmiany owej perspektywy. Jako że śledztwo wiąże się z przeszłością Cormorana, logiczne jest, że otrzymujemy sporo informacji na jego temat, ale równie dużo, jeśli nie więcej, dowiadujemy się o Robin. I chociaż "Żniwa zła" nie zdradzają fabuły poprzednich tomów, właśnie dla takich subtelności warto zachować chronologie w poznawaniu owej serii - dla drobnych zmian w relacji Cormorana i Robin i dla sposobu w jaki autorka dawkuje nam informacje o życiu bohaterów.

"Żniwa zła" to niewątpliwie dobry kryminał. Mimo że mamy do czynienia z ograniczonym polem podejrzanych a akcja momentami zostaje spowolniona opisami, lekturze towarzyszy nieustanne napięcie a zakończenie kozę przynieść zaskoczenie. J. K. Rowling jako Robert Galbraith posługuje się mocnym, odrobine brutalnym piórem, ale to wciąż ta sama autorka która potrafi rozkochać czytelnika w swoich bohaterach. Myślę że tych którzy raz poznali Cormorana, do lektury zachęcać nie muszę, a ci którzy wciąż się wahają - serdecznie zachęcam was do lektury, zwłaszcza jeśli jesteście wielbicielami dobrze napisanych kryminałów.